Gazzeli çiftçiler, İsrail'in ablukasının dayattığı zorlukları "hayvan gübresi" kullanarak aşmaya çalışıyor

- Mevasi bölgesinden Filistinli çiftçi Mahmud Şair: - "Bitkilerin bu gübreyi alarak ayakta kalabilmesi için uğraşıyoruz. Bu gübre de olmasa bitkiler yaşamaz, tarım olmaz" - Tarım ve kalkınma uzmanı Nebil Ebu Şemmale: - "Filistin halkının tek başına tarım sektörünü yeniden canlandırması söz konusu değil. İsrail'e tarımsal üretim için gerekli maddelerin girişine izin vermesi için baskı yapılmalı"

GAZZE (AA) - İsrail ablukasının ve işgalinin sürdüğü Gazze'de çiftçiler, gıda güvenliğini sağlamak ve yeniden üretim yapabilmek için hayvan gübresiyle üretime geri döndü. Gazze'de İsrail soykırımının devam ettiği süre içinde tarım arazilerinin yüzde 80'inden fazlası (178 bin dönüm) yok edildi. Sebze ekilen alanlar 93 bin dönümden 4 bin dönüme düştü. İsrail ordusu, 10 Ekim 2025'te varılan ateşkes anlaşmasının ilk aşaması kapsamındaki yükümlülüklerini de yerine getirmedi. Devam eden abluka sağlıktan eğitime, tarımdan temel hizmetlere kadar Gazze'de hemen hemen her sektörü vurdu. Saldırılarla tarım altyapısını, su kuyularını tahrip eden ve Gazze'yi gıda üretiminde dışa bağımlı hale getiren İsrail, ablukayla da Gazzelilerin yeniden ayağa kalkmaması için uğraşıyor. Ancak Gazzeliler her şeye ve tüm imkansızlıklara rağmen yeniden üretmenin yollarını arıyor. - Suni gübre yerine hayvansal gübre kullanıyorlar Gazze'nin güneyinde tarıma elverişli Mevasi bölgesinden Filistinli çiftçi Mahmud Şair de hayvan gübresiyle tarım yapmaya başladı. Şair, hayvan gübresini yiyecek atıklarıyla karıştırıp fermente olması için beklediklerini sonra bu kompostu bir motor yardımıyla çektiklerini ve borularla tarlaya ulaştırdıklarını kaydetti. Gübre ve kimyasal madde olmadığı için tarım sektörünün "son nefesini vermek üzere olduğunu" söyleyen Şair, şu uyarıda bulundu: "Bitkilerin bu gübreyi alarak ayakta kalabilmesi için uğraşıyoruz. Bu gübre de olmasa bitkiler yaşamaz, tarım olmaz. Üretimin devam etmesi için imkansızı yapıyoruz. 3 yıldır ablukadayız. Eldeki imkanlarla küçük adımlar atmaya çalışıyoruz ama abluka bu şekilde sürecek olursa, gübre ve ilaç girmezse gelecek yıl Gazze'de tarım diye bir şey kalmaz." - İsrail, tarımı tüm alt birimleriyle birlikte sistematik olarak çökertti Tarım ve kalkınma uzmanı Nebil Ebu Şemmale de Gazze'nin bir tarım krizine doğru sürüklenmediğini bilakis bir krizin içinde olduğunu ifade etti. Tarım sektörünün sistematik bir şekilde ve tamamıyla çökertildiğini kaydeden Ebu Şemmale, "Meyve sebze yetiştiriciliği, hayvancılık, balıkçılık, ekili alanlar ve seralar... Tarım tüm alt birimleriyle birlikte çökertildi. Gazze'de ekili alanlardan geriye sadece yüzde 7'lik bir kısım kaldı. İsrail ordusu, tarım alanlarının bir kısmından çekildi ama hala yüzde 60'lık bir kısımda işgali sürdürüyor." dedi. Ebu Şemmale, İsrail'in tarımda kullanılan su kuyularını, güneş enerjisi sistemlerini de tahrip ettiğini, bununla yetinmeyip tohum, gübre ve böcek ilaçlarının girişine engel olduğunu dile getirdi. Bunun üretim maliyetlerinin artmasına neden olduğunu, maliyetlerin yüzde 1000'in üzerine çıktığını kaydeden Ebu Şemmale, "Maliyetler artınca fiyatlar da arttı. Tüketicinin alım gücü düştü. Bu da yaşam koşullarını, gıda güvenliğini etkiledi. Birleşmiş Milletlerin son raporuna göre Gazze kıtlık seviyesine geldi." diye konuştu. - Çiftçilerin çabaları, tarımı ihya etmek için yeterli değil Yer altı sularındaki tuzluluk oranına da işaret eden Ebu Şemmale, savaş öncesinde bu oranın 400-700 ppm (çözeltilerde çok düşük derişimleri ifade etmek için kullanılan birim) iken bu değerin bugün 3-4 bin ppm civarında olduğunu aktardı. Çiftçilerin, hayvan gübreleriyle tarım yapmasının yaratıcı olmakla birlikte sınırlı bir girişim olduğunu vurgulayan Ebu Şemmale, "Filistin halkının tek başına tarım sektörünü yeniden canlandırması söz konusu değil. İsrail'e tarımsal üretim için gerekli maddelerin girişine izin vermesi için baskı yapılmalı." ifadelerini kullandı.