Güney Afrika'nın kültürel mirası sokak danslarıyla yaşatılıyor

- Güney Afrika’da dans, yalnızca estetik bir ifade biçimi değil; tarih, kimlik ve toplumsal hafızanın taşıyıcısı olarak da öne çıkıyor - Ülkenin farklı dönemlerine ait "Indlamu", "Gumboot" ve "Umxhantsho" dansları savaş, emek ve kültürel mirası yansıtıyor

CAPE TOWN/İSTANBUL (AA) - MURAT ÖZGÜR GÜVENDİK/SAADET FİRDEVS APARI BAYRAM - Güney Afrika’da sokaklara ve sahnelere taşınan geleneksel danslar, ülkenin çok katmanlı tarihini ve kültürel çeşitliliğini gözler önüne seriyor. Dünya genelinde 29 Nisan Dünya Dans Günü kutlanırken Güney Afrika’da dans, yalnızca estetik bir ifade biçimi değil; tarih, kimlik ve toplumsal hafızanın taşıyıcısı olarak öne çıkıyor. Ülkenin farklı dönemlerine ve topluluklarına ait "Indlamu, "Gumboot" ve "Umxhantsho" dansları, savaş kültüründen işçi direnişine ve karnaval geleneğine kadar uzanan geniş bir geçmişi anlatıyor. - Indlamu Zulu halkına ait geleneksel bir dans olan Indlamu'nun kökeni, 19. yüzyıl dönemindeki savaş pratiklerine dayanıyor. Dansçıların, ayaklarını baş hizasına kadar kaldırıp sert şekilde yere vurarak ilerlediği dans türü, disiplin, güç ve savaş hazırlığını simgeliyor. Genellikle senkronize şekilde icra edilen Indlamu, geçmişte savaş öncesi ritüellerde kullanılırken bugün düğün, festival ve kültürel etkinliklerde yaşatılıyor. - Gumboot Gumboot dansı ise Güney Afrika’daki altın ve kömür madenlerinde çalışan işçilerin geliştirdiği bir anlatı formu olarak biliniyor. Siyahi işçilerin konuşmasının kısıtlandığı apartheid döneminde, işçilerin lastik çizmelerine vurarak ritim ürettiği ve bu yolla iletişim kurduğu biliniyor. Zamanla bu ritmik hareketler, organize bir dans formuna dönüşüyor. Bugün sahne sanatlarında da yer bulan Gumboot, kökenindeki anlamını koruyarak bir direniş ve dayanışma sembolü olmayı sürdürüyor. Dans, Gumboot özelinde “baskı altında geliştirilen yaratıcı iletişim biçimlerinden biri” olarak öne çıkıyor. - Umxhantsho Öte yandan, Doğu Cape bölgesinde yaşayan Xhosa halkına özgü Umxhantsho dansı da kadınların öncülüğünde yaşatılan önemli geleneklerden biri olarak dikkati çekiyor. Umxhantsho, genellikle düğünler, toplumsal kutlamalar ve geleneksel törenlerde sahneleniyor. Dansçılar, boncuk işlemeli etekler ve ayak bileklerine takılan çıngırak benzeri aksesuarlarla ritmi güçlendirirken şarkılar da dansın ayrılmaz bir parçası oluyor. Ritmik ayak vuruşları ve senkronize hareketlerle yapılan bu dans, toplumsal birlikteliğin ve sözlü kültürün aktarımında önemli rol oynuyor. Bu yönüyle Umxhantsho, sadece bir dans değil, aynı zamanda sözlü kültürün ve kolektif hafızanın aktarım aracı olarak da görülüyor. Dansın en dikkati çekici unsurlarından biri, güçlü yer vuruşlarıyla oluşturulan sesin hem müzik hem de anlatı işlevi görmesi. Dansçılar, belirli bir senkron içinde hareket ederek topluluk ruhunu yansıtırken bireysel yeteneklerini de sergileme imkanı buluyor. - "Kültürümüzü ve atalarımızdan kalan mirası yaşatıyoruz" Cape Town merkezli Isbina Se Afrika isimli geleneksel dans grubu üyesi Lina Mangulu, AA muhabirine yaptığı açıklamada, dansın Güney Afrika toplumundaki yerine dikkati çekti. Mangulu, Güney Afrika'da her etnik grubun kendilerine ait bir dans türü olduğunu belirterek "Genellikle Xhosa, Zulu ve Tsvane halklarının danslarını sahneliyoruz." dedi. Farklı kültürleri aynı sahnede buluşturduklarını belirten Mangulu, performanslarının hem yerel halk hem de turistler tarafından ilgiyle takip edildiğini ifade etti. Mangulu, dansın Güney Afrika kültürü ve toplumu için önemine dikkati çekerek “Kültürümüzü ve atalarımızdan kalan mirası yaşatıyoruz. Bu, kimliğimizin bir parçası.” ifadelerini kullandı.